Hoe vaak sta je stil bij wat gezondheid écht voor jou betekent? Vaak denken we bij gezondheid meteen aan de afwezigheid van ziekte. Dat is belangrijk, zeker. Maar het volledige plaatje is veel rijker, veel menselijker. We praten over positieve gezondheid, een visie die verder kijkt dan alleen jouw medische dossier. Het gaat over jouw vermogen om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Het gaat over jou, in al jouw facetten.
Wat houdt meedoen met positieve gezondheid in?
Positieve gezondheid, zoals ontwikkeld door Machteld Huber, geeft een bredere kijk op welzijn. Het is een cirkel met negen dimensies. Zie het als een kompas dat je helpt navigeren door het leven. Je bent niet alleen je bloeddruk of je cholesterolcijfers. Je bent ook jouw sociale contacten, jouw zingeving, jouw dagelijkse activiteiten. Meedoen met positieve gezondheid betekent dat je actief de regie pakt over deze gebieden in jouw leven.
Het is een verschuiving van ‘wat is er mis?’ naar ‘wat maakt mij sterk?’. Het erkent dat tegenslag erbij hoort. Maar hoe veerkrachtig ben jij om daarmee om te gaan? Dat is de kernvraag. Dit perspectief nodigt je uit om te kijken naar jouw krachten, jouw mogelijkheden, in plaats van uitsluitend de beperkingen.
De negen dimensies van jouw welzijn
Om echt te begrijpen wat positieve gezondheid is, helpt het om de negen gebieden eens rustig te bekijken. Deze dimensies beïnvloeden elkaar constant. Jouw mentale veerkracht hangt bijvoorbeeld sterk samen met hoe je je fysiek voelt en hoe je de dingen beleeft die je dagelijks doet.
De dimensies zijn:
- Lichaam: Hoe voelt jouw lijf? Denk aan energie, slaap en pijn.
- Gevoel: Hoe ga je om met emoties zoals angst of vreugde?
- Zinvol bezig zijn: Vind je betekenis in wat je doet? Dit kan werk zijn, maar ook vrijwilligerswerk of hobby’s.
- Kwaliteit van leven: Ben je tevreden met hoe je leven er nu uitziet?
- Mentale veerkracht: Hoe goed herstel je na een tegenslag?
- Vriendschappen en sociale contacten: Hoeveel verbondenheid ervaar je?
- Spiritualiteit/Zingeving: Wat geeft jouw leven diepte en richting?
- Dagelijks leven: Kun je de dagelijkse dingen zelf regelen?
- Je omgeving: Hoe ervaar je de wereld om je heen? Denk aan de woonplek of de natuur.
Wanneer je aan deze pijlers werkt, ervaar je meer positieve gezondheid bevorderen in jouw dagelijks bestaan. Het is een doorlopend proces, geen eindstation.
Jouw actieve rol in jouw gezondheid
Het idee van positieve gezondheid vraagt iets van jou. Het vraagt om reflectie. Je bent de expert van jouw eigen leven. Niemand anders kent jouw ervaringen, jouw onzekerheden en jouw drijfveren zo goed als jijzelf.
Hoe pak je die regie? Het begint klein. Het gaat niet om enorme levensveranderingen van de ene op de andere dag. Het gaat om bewuste keuzes die je maakt, stap voor stap. Dit wordt ook wel zelfmanagement positieve gezondheid genoemd.
Denk bijvoorbeeld eens na over jouw sociale leven. Voel je je de laatste tijd wat geïsoleerd? Misschien is één telefoontje naar een oude bekende al een daad van positieve gezondheid. Of misschien merk je dat je ’s avonds altijd gehaast bent. Dan kan het plannen van een vaste, rustige eetmoment per dag al een verschil maken voor jouw gevoel.
Communicatie als sleutel
Een belangrijk aspect van meedoen is communiceren. Vooral wanneer je contact hebt met professionals, zoals jouw huisarts of een zorgverlener. Zij passen hun aanpak steeds meer aan op basis van deze bredere visie.
Bereid je voor op gesprekken. In plaats van alleen te vertellen over die vervelende rugpijn, kun je ook vertellen wat je nog wél kunt. Wat wil je graag weer oppakken als die pijn minder is? Wat geeft jou energie? Door deze vragen te stellen, help je de professional om jou beter te begrijpen en een plan te maken dat echt bij jouw leven past. Je stelt de vraag: “Wat is er nodig om mijn positieve gezondheid vergroten?”
Wees eerlijk over wat je belangrijk vindt. Misschien is medicatie slikken om een bepaalde bloeddruk te halen niet jouw hoogste prioriteit, als dat betekent dat je je te moe voelt om met jouw kleinkinderen te spelen. In een gesprek over gezondheid en welzijn, is jouw inbreng essentieel.
Positieve gezondheid en jouw sociale omgeving
Je bestaat niet in een vacuüm. Jouw omgeving, de mensen om je heen, spelen een cruciale rol in jouw welzijn. Wil je meer weten over wat positieve gezondheid precies inhoudt? Het gaat hier niet alleen om familie, maar ook om de bakker op de hoek, de buren, of de mensen die je tegenkomt tijdens jouw wekelijkse wandeling.
Verbinding geeft kracht. Als je merkt dat je moeite hebt om contact te maken, zijn er vaak laagdrempelige manieren om dit te veranderen. Denk aan lokale initiatieven. Veel buurten organiseren wel een koffieochtend of een gezamenlijke tuinproject.
Door je open te stellen voor de gemeenschap, bouw je aan jouw sociale vangnet. Dit vangnet is onmisbaar wanneer het leven even tegenzit. Het is een bron van steun en gedeelde vreugde. Het gevoel ergens bij te horen, dat is fundamenteel voor een veerkrachtig leven.
VIDEO: Positieve Gezondheid: denk in mogelijkheden
Hoe pak je kleine stappen richting meer verbondenheid?
- Start met één herkenbaar gezicht. Groet elke dag bewust de postbode of de caissière.
- Kijk naar lokale welzijnsactiviteiten. Vaak zijn er inloopspreekuren of praatgroepen waar je laagdrempelig kunt binnenlopen.
- Bied zelf eens iets kleins aan. Een boodschap doen voor een oudere buur of een plant water geven. Geven voedt jouw zingeving.
De rol van zingeving en plezier
We moeten niet vergeten dat plezier en zingeving geen luxe zijn; ze zijn bouwstenen van gezondheid. Als je leven voelt als een eindeloze reeks taken, zonder iets wat jou écht raakt, dan put dat je uit, hoe fit je fysiek ook bent.
Neem even de tijd om te voelen waar jouw energie naartoe stroomt. Wat deed je vroeger graag, maar is erbij ingeschoten? Misschien was dat schilderen, een instrument bespelen of lezen over geschiedenis. Deze activiteiten voeden jouw innerlijke wereld.
Het zoeken naar zingeving hoeft niet groots te zijn. Het kan ook liggen in de aandacht die je geeft aan een taak. Maak je een maaltijd? Doe het met aandacht, proef de smaken. Die focus, die *mindfulness* in je dagelijkse handelingen, is een krachtige vorm van positieve gezondheid ondersteunen. Wil je de aspecten van positieve gezondheid in kaart brengen, dan kan je het spinnenweb invullen.
Jouw fysieke gezondheid is de basis, maar jouw emotionele en spirituele vervulling is de motor. Door deze gebieden te erkennen en er aandacht aan te geven, creëer je een fundament dat sterker is dan de som der delen.
Veelgestelde vragen over positieve gezondheid
Wat is het grootste verschil tussen ’traditionele gezondheid’ en ‘positieve gezondheid’?
Traditionele gezondheid focust vaak op ziekte en het oplossen daarvan (wat is er mis?). Positieve gezondheid kijkt naar jouw vermogen om met de uitdagingen van het leven om te gaan, waarbij de nadruk ligt op jouw krachten en welzijn op zes dimensies naast het fysieke en mentale aspect.
Verrijkende links
Begrijp Meedoen aan positieve gezondheid: ontdek de mogelijkheden beter door deze verzameling van artikelen.
Moet ik alles in die negen gebieden tegelijk aanpakken?
Absoluut niet. Dat zou overweldigend zijn. Begin met het gebied waar je op dit moment de meeste winst ziet of waar je de minste energie in ervaart. Kleine, haalbare stappen in één gebied hebben vaak al een positief effect op de andere gebieden.
Kan ik positieve gezondheid gebruiken als ik chronische ziek ben?
Juist wel. Bij chronische aandoeningen is het concept van positieve gezondheid zeer waardevol. Het erkent dat je ondanks beperkingen nog steeds de kwaliteit van leven en zingeving kunt ervaren. Het helpt je te focussen op wat wél mogelijk is.
Hoe betrek ik mijn partner of familie bij mijn positieve gezondheid?
Door open te zijn over jouw ontdekkingen. Deel met hen wat jíj belangrijk vindt in jouw welzijn. Vraag hen om begrip voor jouw keuzes. Als je bijvoorbeeld meer tijd nodig hebt voor rust (mentale veerkracht), communiceer dat dan duidelijk, zodat zij je kunnen ondersteunen in plaats van onbedoeld druk op je te leggen.
